Mükemmeliyetçilik Bir Hastalık mı? Sağlıklı ve Sağlıksız Mükemmeliyetçilik

Mükemmeliyetçilik, tek başına bir hastalık ya da ruhsal bozukluk tanısı değildir. Kişinin kendisi veya çevresi için yüksek standartlar belirleme eğilimini anlatan bir kişilik özelliğidir. Bu özellik birçok insanda belirli ölçüde bulunur ve her zaman olumsuz sonuç doğurmaz.

Psikoloji alanında mükemmeliyetçiliğin genellikle iki yönü üzerinde durulur. Sağlıklı (uyumlu) mükemmeliyetçilik; hedef belirleme, titizlik ve sorumluluk almayla ilişkilidir. Bu tutuma sahip kişiler hata yaptıklarında rahatsızlık duyabilir, ancak bunu öğrenme fırsatı olarak görebilir ve kendilerine karşı daha esnek davranabilir. Sağlıksız (uyumsuz) mükemmeliyetçilikte ise standartlar ulaşılması güç bir hâle gelir, hata yapmak büyük bir başarısızlık gibi algılanır ve kişi kendini sert biçimde eleştirir.

Mükemmeliyetçiliğin sıkıntı yaratıp yaratmadığını düşünürken şu sorular yol gösterici olabilir:

• Standartlarım beni motive mi ediyor, yoksa sürekli gergin mi tutuyor?
• Yaptıklarımdan memnun olabiliyor muyum?
• İşleri zamanında bitirebiliyor muyum, yoksa kusursuz olmadığı için erteliyor muyum?
• İlişkilerim ve dinlenme zamanım bundan olumsuz etkileniyor mu?

Araştırmalar, uyumsuz mükemmeliyetçiliğin kaygı, depresif belirtiler ve tükenmişlik gibi sıkıntılarla ilişkili olabildiğini göstermektedir. Bununla birlikte mükemmeliyetçi olan herkeste bir ruhsal sorun gelişmez. Kişilik özelliği ile tanı almış bir bozukluk arasındaki ayrım, yalnızca bir ruh sağlığı uzmanının yapacağı kapsamlı bir değerlendirmeyle yapılabilir; internetteki içeriklere ya da kendi gözlemlerimize dayanarak kendimize veya başkalarına tanı koymak doğru değildir.

Özetle mükemmeliyetçilik kendi başına bir hastalık değildir; ancak yoğunluğu ve yaşam üzerindeki etkisi arttığında dikkat edilmesi gereken bir durum olabilir. Böyle bir durumda kendinize karşı daha şefkatli olmayı denemek ve gerekirse bir uzmandan destek almayı düşünmek faydalı olabilir.