“Kıyas yapmaktan nasıl kurtulurum?” ifadesi, bireyin kendi yaşamını, başarılarını, fiziksel görünümünü veya sahip olduklarını başkalarıyla ölçme ve değerlendirme alışkanlığından duyduğu rahatsızlığı ve bu döngüden çıkma arzusunu dile getirir. Psikolojik bağlamda bu durum, Leon Festinger’in “Sosyal Karşılaştırma Teorisi” ile açıklanır; ancak günümüzde sosyal medyanın etkisiyle bu durum kronik bir yetersizlik hissine dönüşebilmektedir.
Bu durumdan kurtulmak ve daha sağlıklı bir özsaygı geliştirmek için şu adımlar izlenebilir:
1. Farkındalık ve Tetikleyicileri Belirleme: Kıyaslama genellikle otomatik bir düşüncedir. Hangi durumlarda (örneğin Instagram’da gezinirken veya bir arkadaşınızın başarısını duyduğunuzda) bu hisse kapıldığınızı fark etmek, çözümün ilk adımıdır. Tetikleyicileri belirlemek, onlara karşı savunma geliştirmenizi sağlar.
2. “Sahne Arkası” ile “Vitrini” Karşılaştırmamak: İnsanlar genellikle dış dünyaya sadece en iyi anlarını, başarılarını ve mutluluklarını sunarlar (vitrin). Sizin ise kendi hayatınızın tüm zorluklarını, hatalarını ve belirsizliklerini (sahne arkası) biliyor olmanız, adaletsiz bir kıyaslamaya yol açar. Başkalarının hayatının sadece kurgulanmış bir kısmını gördüğünüzü unutmamalısınız.
3. Kendi Yolculuğuna Odaklanmak (Bireysel Gelişim): Tek gerçekçi kıyaslama, kişinin bugünkü hali ile geçmişteki hali arasındakidir. Başkalarının bitiş çizgisi, sizin başlangıç noktanız olabilir. Kendi değerlerinize, hedeflerinize ve katettiğiniz yola odaklanmak, dış dünyadan gelen gürültüyü azaltır.
4. Dijital Detoks ve Sosyal Medya Yönetimi: Sosyal medya, kıyaslama tuzağının en büyük kaynağıdır. Size kendinizi kötü hissettiren hesapları takipten çıkarmak veya sosyal medyada geçirilen süreyi kısıtlamak, zihinsel sağlığınız üzerinde doğrudan olumlu etki yaratır.
5. Minnettarlık (Şükran) Pratiği: Eksik olana odaklanmak yerine, sahip olunan yeteneklere, imkanlara ve başarılara odaklanmak beyni olumluya yönlendirir. Her gün sahip olduğunuz üç iyi şeyi not etmek, bakış açınızı “yoksunluk”tan “bolluk” bilincine kaydırır.
6. Öz-Şefkat Geliştirmek: Kendinize karşı sert eleştiriler yapmak yerine, bir dostunuza göstereceğiniz şefkati kendinize göstermelisiniz. Hata yapmanın veya her konuda en iyisi olmamanın insani bir durum olduğunu kabul etmek, kıyaslamanın getirdiği yıkıcı etkiyi hafifletir.
7. Başkalarının Başarısını Kutlayabilmek: Kıyaslama genellikle bir “kıtlık zihniyeti”nden (başkası kazanırsa ben kaybederim düşüncesi) beslenir. Başkalarının başarısının sizin başarınızın önünde bir engel olmadığını anlamak ve onları takdir edebilmek, sizi rekabetçi baskıdan özgürleştirir.
Özetle, kıyaslamadan kurtulmak bir gecede gerçekleşen bir değişim değil, zihni sürekli olarak dışarıdan içeriye, yani kendi özüne döndürme disiplinidir.
Başkalarının özenle filtreler ile seçilmiş, yaşam kesitlerini, kendi hayatımızın, gerçekleri ile karşılaştırmak – kıyaslamak; zihnimize, ilişkilerimize ve özsaygımıza ciddi zararlar veriyor. Peki bu durumda neler yapılabilir. Olumlu-sağlıklı kıyaslama nasıl yapılır?
